Inloggen

Wachtwoord vergeten?

Duiken / Natuur / Nederland

Nijntjes, nijntjes, heel veel zeenijntjes

Er worden tegenwoordig steeds meer zeenijntjes op diverse soorten zeedieren gevonden. Zeenijntjes zijn kleine parasieten die in een dertigtal soorten in onze kustwateren voorkomen. Per soort leven ze op, in en van specifieke zeedieren met soms dramatische gevolgen.

Zeenijntjes zijn eigenlijk de luizen of vlooien van onder andere veel soorten zeedieren. Het zijn minuscuul kleine schaaldiertjes uit de groep van de eenoogkreeftjes of roeipootkreeftjes, ook wel copepoden genoemd. Ze zijn daarmee nauw verwant aan de krabben, kreeften en garnalen, en in de meeste gevallen niet groter dan een millimeter. Er zijn meer dan 10.000 soorten roeipootkreeftjes bekend. Veel soorten leven parasitair en specifiek op of in zeer veel verschillende soorten zeedieren. Net als luizen en vlooien voeden ze zich met cellen of weefselvocht van hun gastheer. De diverse soorten parasiteren op specifieke diersoorten of groepen. Veel soorten zijn aangetroffen op een groot scala aan ongewervelde dieren zoals sponzen, zeeanemonen, wormen, zeekatten (inktvissen), zeenaaktslakken en stekelhuidigen. Op gewervelde dieren zoals diverse soorten vissen en zakpijpen zijn weer andere soorten zeenijntjes aangetroffen. Op tweekleppige schelpdieren komen meerdere soorten zeenijntjes voor. De mossel wordt specifiek geparasiteerd door het mosselnijntje (Modiolicola insignis).

Een mosselnijntje dat is aangetroffen op een mossel in het Grevelingenmeer 

Een mosselnijntje dat is aangetroffen op een mossel in het Grevelingenmeer

 

 

Recent trof een waarneemster van Stichting Anemoon het hierboven afgebeelde mosselnijntje aan op een mossel uit het Grevelingenmeer. Deze soort is al langer bekend en is in het verleden hier al, soms zelfs massaal, aangetroffen. De soort is onder andere ook bekend van de Waddenzee, Oosterschelde en, nog van voor de afsluiting, het Veerse Gat.

Van de Nederlandse kust zijn circa 30 soorten zeenijntjes bekend. De vrouwtjes dragen tijdens de voortplanting twee karakteristieke eizakjes aan het achterlijf. Daarmee vallen zij beter op dan de mannetjes die zonder de eizakjes een stuk kleiner zijn. De typische vorm van de zwangere vrouwtjes heeft ons geïnspireerd om deze mariene parasieten “zeenijntjes” te noemen. Er is weinig fantasie nodig om te begrijpen waarom die naam gekozen is. Sommige soorten zeenijntjes zijn niet inheems en behoren dus niet tot de autochtone Nederlandse mariene fauna.

Drie verschillende soorten nijntjes op drie verschillende gastheren. Van links naar rechts op een spons, zeeanjelier en worm 

Drie verschillende soorten nijntjes op drie verschillende gastheren. Van links naar rechts op een spons, zeeanjelier en worm

 

 

Soms vertonen zeenijntjes invasief gedrag. Ze komen dan in grote aantallen voor. En omdat het parasieten zijn, kunnen ze daarmee een effect hebben op de gastheer. Op meerdere soorten zeenaaktslakken is Doridicola agilis aangetroffen. In de zomermaanden worden vaak en vooral veel Blauwtipjes in de Oosterschelde aangetroffen die per dier soms wel door honderden zeenijntjes besmet zijn. Zoveel parasieten kunnen uiteindelijk resulteren in de dood van de gastheer. Krabben om de parasieten kwijt te raken kunnen ze niet!

Foto’s: Mosselnijntje – Marianne Ligthart, overige foto’s Peter H. van Bragt
Dit artikel is met toestemming van de auteurs overgenomen van Natuurbericht.nl.

Dit bericht delen

Peter H. van Bragt

Peter H van Bragt is sinds zijn jeugd al geïnteresseerd in het leven onderwater. Vanaf dat hij begon met duiken (1979) heeft hij zich met name gefocust op het fotograferen en onderzoeken van de Nederlandse mariene biodiversiteit. Zijn interesse gaat hierbij met name uit naar de ontwikkelingen in en de soortenrijkdom van de Nederlandse zeenaaktslakken, en de veranderingen in de biodiversiteit door o.a. klimaatveranderingen en andere veranderingen van de leefomgeving. Hij is ook een fervent en zeer ervaren onderwaterfotograaf. Peter heeft al meer dan 4.000 duiken gemaakt. Vooral in de Nederlandse kustwateren, maar ook veel in de koude wateren van o.a. Noorwegen, Schotland, Canada, Patagonië, Antarctica.

2 reacties

  1. Klinkt wel schattig, zeenijntjes. Maar zo’n close up foto maakt het een minder schattig beestje…

    REAGEREN
  2. Wat een rare beesten

    REAGEREN

Laat een reactie achter

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Velden met * zijn verplicht *